Ne oldu?
27 Aralık 1939 gecesi Erzincan, Türkiye'de aletlerle ölçülmüş en güçlü depremlerden biriyle sarsıldı. Moment büyüklüğü 7,8 olarak kabul edilen deprem, Kuzey Anadolu Fayı'nın yaklaşık 360 kilometrelik bir bölümünü kırdı; fay boyunca yatayda 3,7 metreye varan kayma oluştu.
Deprem kışın en sert günlerinde, insanlar uykudayken geldi. Kentteki binaların neredeyse tamamı yıkıldı. Sıcaklığın −30 °C'ye kadar düştüğü bildirilen günlerde enkazdan sağ çıkanların bir kısmı da soğuk nedeniyle hayatını kaybetti. Kayıtlarda en sık geçen can kaybı 32.968'dir; bu, 20. yüzyılda Türkiye'de bir doğal afette yaşanan en ağır kayıptır.
Erzincan depremi, Kuzey Anadolu Fayı üzerinde doğudan batıya doğru ilerleyen bir deprem dizisinin başlangıcı sayılır. Sonraki 60 yıl içinde fayın farklı parçalarında büyük depremler yaşandı; bu dizinin batıdaki en yıkıcı halkalarından biri 1999 Gölcük depremi oldu.
Neler değişti, ne öğrendik?
- Erzincan ve onu izleyen 1942–1944 depremlerinin ardından, 1944'te 4623 sayılı kanunla depreme karşı alınacak önlemler ilk kez kapsamlı bir yasal düzenlemeye bağlandı.
- 1945'te Türkiye'nin ilk deprem bölgeleri haritası yürürlüğe girdi; harita sonraki yıllarda defalarca yenilendi.
Bugün ne yapmalı? Deprem anında: Çök, kapan, tutun. Sarsıntı bitince sakin şekilde, merdivenle çık; asansör kullanma. Hasar gören binaya, yetkililer izin vermeden geri girme. Acil durumda 112.